Mực in ly nhựa chia thành hai dòng chính là gốc nước và gốc dung môi, khác nhau ở dung môi mang nhựa liên kết và cách màng mực hình thành trên bề mặt ly. Nếu xưởng ưu tiên môi trường làm việc ít mùi, thành phẩm sạch và kiểm soát được xử lý bề mặt, mực in ly nhựa gốc nước là lựa chọn phù hợp. Nếu cần bám dính tối đa trên PP/PE và tốc độ khô nhanh cho dây chuyền chạy nhanh, mực gốc dung môi vẫn giữ ưu thế.
Tổng quan hai dòng mực in ly nhựa gốc nước và gốc dung môi
Một loại mực in ly nhựa hoàn chỉnh gồm bốn thành phần: nhựa liên kết tạo màng, chất tạo màu, dung môi hoặc môi trường phân tán, và phụ gia. Trong đó, dung môi quyết định phần lớn tính chất gia công: tốc độ khô, độ bám dính, mùi, yêu cầu thiết bị và cả chi phí vận hành. Vì vậy, so sánh hai dòng mực thực chất là so sánh hai cơ chế tạo màng khác nhau.
Mực in ly nhựa gốc nước
Dung môi chính của dòng mực này là nước, chất tạo màu và nhựa liên kết được phân tán trong pha nước. Khi in, nước bay hơi, các hạt nhựa liên kết xích lại gần nhau, biến đổi thành màng liên tục giữ chất màu trên bề mặt ly. Cơ chế này tạo ra lớp mực có mùi nhẹ, hàm lượng hợp chất hữu cơ bay hơi thấp và ít gây kích ứng cho người vận hành. Đổi lại, màng mực hình thành chủ yếu nhờ liên kết giữa các hạt, nên độ bám dính phụ thuộc nhiều vào năng lượng bề mặt của ly nhựa.
Mực in ly nhựa gốc dung môi
Dòng mực này dùng dung môi hữu cơ như este, xeton, rượu hoặc hỗn hợp dung môi, nhựa liên kết được hòa tan hoàn toàn trong pha lỏng. Khi dung môi bay hơi nhanh, nhựa kết màng và có xu hướng ăn nhẹ vào lớp bề mặt nhựa, tạo liên kết khóa cơ học – hóa học vững hơn. Đây là lý do mực gốc dung môi bám rất chắc trên ly PP, PE, PS và các loại nhựa khó in. Nhược điểm là mùi rõ, cần hệ thống hút và xử lý khí thải, đồng thời đòi hỏi kiểm soát độ ẩm và nhiệt độ xưởng chặt hơn.

So sánh độ bám dính và độ bền màu trên ly nhựa
Độ bám dính và độ bền màu là hai tiêu chí quyết định chất lượng thành phẩm, và đây cũng là điểm khác biệt rõ nhất giữa hai dòng mực.
Độ bám dính trên từng loại nhựa
Trên ly PP và PE – hai vật liệu phổ biến nhất của ly nhựa dùng một lần và ly nhựa tái sử dụng – bề mặt có năng lượng thấp nên mực gốc nước khó bám trực tiếp. Muốn đạt độ bám dính chắc, xưởng phải xử lý corona, xử lý lửa hoặc phủ lớp lót tăng bám trước khi in. Khi làm đúng ba bước này, màng mực gốc nước giữ được trên ly và chịu được cọ xát thông thường. Với mực gốc dung môi, thao tác trên thường không bắt buộc, kể cả trên ly PP đúc hoặc ly có bề mặt kém đồng đều.
Trên ly PS, ly PET hoặc ly nhựa có lớp phủ bóng, cả hai dòng mực đều cho kết quả tốt nếu chọn đúng hệ nhựa liên kết. Với ly nhựa tái chế, bề mặt thường lẫn dầu, bụi hoặc phụ gia chống dính, mực gốc dung môi có khả năng chịu nền bẩn tốt hơn, còn mực gốc nước cần vệ sinh bề mặt kỹ trước khi in.
Độ bền màu và khả năng chịu rửa
Mực gốc dung môi giữ màu tốt hơn khi ly phải rửa nhiều lần, ngâm nước nóng hoặc dùng chất tẩy rửa. Màng mực gốc nước đạt yêu cầu cho ly dùng một lần, ly sự kiện, ly quảng cáo dùng ngắn hạn, nhưng sẽ xuống cấp nhanh hơn nếu ngâm nước nóng kéo dài hoặc chà bằng búi rửa kim loại. Với ly tái sử dụng cần độ bền cao, nên chọn mực gốc dung môi hoặc dòng mực gốc nước chuyên cho nhựa cứng có phủ bảo vệ sau in.
Về khía cạnh an toàn thành phẩm, mực in ly nhựa gốc nước có lợi thế ở lượng dung môi tồn dư thấp, mùi gần như không đáng kể sau khi khô. Nếu ly tiếp xúc trực tiếp với đồ uống nóng hoặc dùng cho trẻ em, đây là tiêu chí nên đặt lên bàn cân cùng độ bền. Bạn có thể tham khảo thêm bài mực in ly nhựa có độc hại không để nắm các lưu ý cụ thể khi in ly.

| Tiêu chí | Mực gốc nước | Mực gốc dung môi |
|---|---|---|
| Bám dính trên PP/PE | Cần xử lý corona, xử lý lửa hoặc lớp lót | Bám tốt, thường không cần xử lý bề mặt |
| Bám dính trên PET, PS, ly phủ bóng | Tốt khi chọn đúng hệ nhựa liên kết | Tốt |
| Độ bền khi rửa nhiều lần | Trung bình, phù hợp ly dùng ngắn hạn | Cao, phù hợp ly tái sử dụng |
| Mùi và dung môi tồn dư | Thấp | Cao hơn, cần thông gió và xử lý khí thải |
| Chịu nền bẩn, nhựa tái chế | Cần vệ sinh bề mặt kỹ | Dung sai cao hơn |
So sánh tốc độ khô, thời gian sử dụng và quy trình in
Tốc độ khô và điều kiện sấy
Mực gốc dung môi khô nhanh vì dung môi hữu cơ bay hơi ở nhiệt độ thường với tốc độ cao. Dây chuyền in ly tốc độ nhanh, in nhiều màu chồng lớp liên tiếp thường dựa vào đặc tính này để rút ngắn thời gian chờ giữa các lớp. Mực gốc nước khô chậm hơn, nhất là trong xưởng có độ ẩm cao, nên cần buồng sấy hoặc luồng khí nóng để đẩy nhanh quá trình bay hơi nước. Nếu bố trí được vùng sấy ổn định, tốc độ in thực tế vẫn đáp ứng yêu cầu sản xuất thông thường.
Thời gian sử dụng và vệ sinh dụng cụ
Mực gốc nước có ưu điểm là không khô cứng trên lô in nhanh như mực dung môi, nên thời gian dừng máy để vệ sinh ngắn hơn và ít phải pha dung môi phục hồi. Tuy nhiên, nếu mực đã khô thành màng, việc vệ sinh khó hơn vì nước không hòa tan màng đã kết cấu; cần dùng chất tẩy chuyên dụng. Ngược lại, mực gốc dung môi dễ vệ sinh bằng dung môi cùng hệ, nhưng lại dễ khô nhanh trên đầu in, gây tắc lỗ lưới hoặc lên màng không đều nếu không kiểm soát độ ẩm và nhiệt độ.

Quy trình in thực tế
- Kiểm tra vật liệu ly: xác định PP, PE, PET hay PS và tình trạng bề mặt trước khi chọn mực.
- Xử lý bề mặt theo yêu cầu của dòng mực: corona, xử lý lửa hoặc phủ lót với mực gốc nước trên PP/PE.
- Pha mực theo hướng dẫn của nhà cung cấp, ghi lại tỷ lệ để tái lập màu cho lô sau.
- In và kiểm tra mẫu: độ che phủ, độ sắc nét, độ bám dính bằng test băng dính hoặc cào xước.
- Sấy hoặc làm nguội đúng điều kiện trước khi xếp ly, tránh dính lớp mực khi đóng gói.
So sánh chi phí và giá thành giữa hai loại mực
Không nên so sánh hai dòng mực chỉ bằng giá mỗi kg. Chi phí thực tế của một ly in hoàn chỉnh gồm giá mực, dung môi pha loãng, vật tư xử lý bề mặt, năng lượng sấy, chi phí xử lý khí thải và tỷ lệ hao hụt. Mực gốc dung môi thường có giá mua cao hơn và tiêu hao dung môi pha loãng đáng kể trong quá trình vận hành; cộng thêm hệ thống hút thải và chi phí môi trường, tổng chi phí sở hữu tăng lên rõ rệt.
Mực in ly nhựa gốc nước có giá mực cạnh tranh hơn ở nhiều nhóm sản phẩm, lượng dung môi pha loãng chủ yếu là nước nên chi phí pha loãng thấp. Phần chi phí bù lại nằm ở công đoạn xử lý bề mặt và năng lượng sấy. Với xưởng đã có sẵn thiết bị corona hoặc buồng sấy, tổng chi phí của dòng gốc nước thường thấp hơn mực dung môi. Với xưởng in đơn chiếc, chạy nhiều loại nhựa khác nhau, chi phí chuyển đổi thiết bị có thể làm bài toán kinh tế kém hấp dẫn hơn.













